Di tích Lê Hồng Phong toạ lạc trên một vùng đất đẹp, cao ráo, thoáng đãng thuộc xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Di tích được Bộ VHTT xếo hạng cấp Quốc gia năm 1990 (Quyết định số 208 - VH/QĐ ngày 13/3/1990).

Khu di tích lưu niệm Lê Hồng Phong toạ lạc giữa khu dân cư, xung quanh được bao bọc bởi làng xóm trù phú yên vui, Bốn phía di tích là đường làng chạy dọc ngang tạo thành một làng quê nguyên gốc. Nếu đứng ở di tích, phóng tầm mắt ra bốn hướng, ta thấy phong cảnh nơi đây thật hữu tình, cảnh làng quê ruộng lúa bờ tre, giếng nước… Xa xa bên kia phía Đông là sừng sững một dãy núi – Nơi đây đã từng in dấu vết tích một dãy tường thành – Căn cứ của nghĩa quân Lam Sơn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh thế kỷ 17, đó là núi Thành hay còn gọi là Lam Thành. Theo dọc chân núi là quê hương của anh hùng liệt sỹ Phạm Hồng Thái- Người đã làm nên tiếng bom Sa Diện năm 1924, đồng thời là người bạn thân thiết của đồng chí Lê Hồng Phong từ bé. Cả 2 cùng có một thời gian tuổi thơ thả diều, bắt cá, mò cua trên cánh đồng và cũng sớm cùng chí hướng giác ngộ cách mạng. Chính tiếng bom Sa Diện năm 1924 và hành động dũng cảm của Phạm Hồng Thái đã cổ vũ và khích lệ rất nhiều đến Lê Hồng Phong trên bước đường hoạt động Cách mạng.


Khu lưu niệm Lê Hồng Phong gồm 2 nhà: Nhà ông Lê Huy Quán (Thường gọi là Cửu Soạn) và nhà riêng của Lê Hồng Phong nằm trong một mảnh vườn rộng gần 4.000m2, xung quanh là hàng rào bao bọc. Trong vườn trồng các loại cây ăn quả như cam, chanh, na, ổi, dừa, cau và rau bốn mùa tươi tốt.

Nhà của ông Cửu Soạn gồm có nhà chính và nhà ngang cấu trúc theo kiểu tiền trụ (kiểu nhà phổ biến ở vùng quê này), mái lợp tranh săng. Tại đây Lê Hồng Phong đã cất tiếng khóc chào đời và sống những tháng năm tuổi thơ trong sự yêu thương, đùm bọc của bố mẹ, những người ruột thịt và bà con, bạn bè, làng xóm.

Đến năm 1922, khi Lê Hồng Phong đã trưởng thành, được bố mẹ cưới vợ là cô Trần Thị Dục, người làng Láng cùng xóm ông bà Cửu Soạn và cắt một phần đất ở góc vườn phía Đông nam trong vườn dựng cho đôi vợ chồng trẻ ngôi nhà tranh 3 gian 2 hồi để ra ở riêng.

Trong những năm tháng sống và làm việc ở Vinh, thỉnh thoảng đồng chí về thăm gia đình, quê hương… Ngôi nhà của đồng chí ở làng Đông thực sự trở thành nơi tụ hội anh em, bạn bè, là địa điểm hội họp của các đồng chí hoạt động cách mạng ở Vinh và Trung Kỳ lúc bấy giờ. Năm 1924, ngôi nhà trở nên gắn bó thân thiết khi Đồng chí và Phạm Hồng Thái rời quê hương hoạt động cách mạng. Đặc biệt trong những ngày tháng bị quản thúc sau khi ra tù, năm 1938 mặc dù bị bọn mật thám ngày đêm rình mò, theo dõi song Đồng chí vẫn tìm mọi cách để liên lạc với Đảng viên và quần chúng kiên trung để hoạt động cách mạng và vận động chống bọn hào lý trong vùng bằng các hình thức: nói chuyện, viết bài, đăng báo,… Ngôi nhà đã trở thành địa điểm gặp gỡ thường xuyên, thành cơ sở liên lạc, móc nối các hoạt động bí mật giữa Đồng chí với các tổ chức cách mạng ở Vinh – Hưng Nguyên.

Với những giá trị to lớn đó, năm 2002 bộ VHTT, Tỉnh uỷ, UBND, Sở VHTT và các ban ngành chức năng ở Nghệ An đã xây dựng thêm nhà tưởng niệm, sân, nhà bảo vệ, hệ thống công trình phụ,… Năm 2004, để kịp thời phục vụ năm Du lịch Quốc gia tại Nghệ An (2005), Bộ VHTT lại cấp vốn và được UBND tỉnh, Sở VHTT, Ban Quản lý DT-DT tỉnh Nghệ An triển khai sửa chữa, xây dựng thêm bãi đỗ xe, nhà tưởng niệm, sân vườn, hệ thống đền điện, hệ thống thoạt nước, cây xanh cây cảnh, khuôn viên di tích ngày càng khang trang hơn. Đặc biệt hiện nay đang triển khai thực hiện dự án mở rộng khuôn viên, nâng cấp, xây dựng quần thể Khu lưu niệm ngang tầm với ý nghĩa chính trị to lớn đó.

Với tầm cỡ và giá trị của Di tích, tôi tin rằng đây không chỉ là một khu di tích lưu niệm có giá trị to lớn trong việc nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng mà còn là di tích phục vụ cho nhu cầu văn hoá du lịch huyện Hưng Nguyên nói riêng, tỉnh Nghệ An nói chung./.

Lễ hội tổ chức tại đây có quy mô từ Trung ương, Tỉnh, Huyện chủ trì tổ chức tùy thuộc vào năm chẵn, năm tròn hay năm lẻ; nét đặc trưng của lễ hội nơi đây mang yếu tố về tinh thần hướng về cội nguồn để tưởng nhớ công lao và sự hy sinh to lớn của Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, lễ Kỷ niệm thường được tổ chức vào dịp Ngày sinh (06/9) hàng năm. Thường chú trọng phần lễ là chính và chủ yếu các hình thức như: Tổ chức trang nghiêm lễ mít tinh ôn lại truyền thống lịch sử, thân thế sự nghiệp; dâng hương, dâng hoa tưởng niệm, trồng cây lưu niệm và báo công. Về phần hội, tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao để tôn vinh./.

Lê Hùng

(Nguồn: hungnguyen.gov.vn)