Một trong những quan tâm hàng đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác xây dựng đảng là xây dựng chi bộ tốt, đảng viên tốt. Chi bộ có tốt thì Đảng mới mạnh. Đảng mạnh thì cách mạng thắng lợi.

1. Chi bộ là “cửa ngõ” của Đảng.

Hồ Chí Minh từng khẳng định Đảng ta phải là một tổ chức cách mạng chân chính. Từ Ban Chấp hành Trung ương đến mỗi đảng viên đều phải toàn tâm, toàn ý xây dựng, giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân. Người còn căn dặn, nhờ có lý luận cách mạng tiền phong mà Đảng ta làm tròn nhiệm vụ của Đảng tiền phong. Nhưng Đảng không phải từ trên trời rơi xuống, Đảng cũng ở trong xã hội, trong quần chúng, song Đảng là tổ chức cao nhất của quần chúng lao động, hiện thân của trí tuệ, đạo đức, lương tâm và danh dự của dân tộc.

Xã hội, nhân dân sinh thành ra Đảng, nuôi dưỡng, xây dựng Đảng. Đảng phải được xây dựng từ phong trào cách mạng của quần chúng, từ cơ sở. Tổ chức cơ sở (TCCS) của Đảng là chi bộ. Chi bộ là “cửa ngõ” của Đảng. Nơi ấy Đảng lựa chọn, đón nhận những người con ưu tú của dân tộc, sẵn sàng, tự nguyện, tự giác gia nhập vào “ngôi nhà chung” của Đảng để cùng nhau đồng tâm, đồng chí hy sinh chiến đấu cho lý tưởng độc lập, tự do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân. Đảng là một tổ chức rộng lớn, ở khắp mọi nơi, ở đâu có quần chúng (công trường, nhà máy, đồng ruộng, cơ quan, trường học, bệnh viện, đơn vị lực lượng vũ trang, miền xuôi, miền núi, hải đảo…) là nơi ấy có tổ chức đảng. Điều đó có nghĩa là Đảng có nhiều “cửa ngõ” trong cả nước. Tinh thần Đảng lộng gió bốn phương mà lại gần sát ngay trong lòng quần chúng. Cái “cửa ngõ” ấy khắt khe, khép kín thì không thể tiếp nhận được người đủ tài năng, đức độ, có tinh thần cách mạng và giác ngộ chính trị vào Đảng. Đảng sẽ trở nên hẹp hòi, biệt lập, “kín cổng cao tường”, xa rời quần chúng. Ngược lại cái “cửa ngõ” ấy thiếu nghiêm cẩn, không quang minh chính đại thì Đảng sẽ chỉ còn như một cái câu lạc bộ, ai vào ra cũng được thì sẽ dễ dàng cho bọn cơ hội luồn lách, chui vào Đảng, làm hại “ngôi nhà chung” của Đảng. “Cửa ngõ” ấy phải có đường vào cho những ai có chí hướng cách mạng phấn đấu và cũng có đường ra cho những ai nhạt phai lý tưởng, hờ hững với sự nghiệp của Đảng, của dân hoặc thoái hóa, biến chất, không còn xứng đáng đứng trong “ngôi nhà chung” của những người cộng sản.

Xem vậy đủ thấy chi bộ có vị trí quan trọng như thế nào trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng làm cho tổ chức đảng luôn trong sạch, phát triển lớn mạnh, mãi mãi thanh xuân, tràn đầy nhựa sống, làm tròn sứ mệnh lãnh đạo cách mạng Việt Nam trong mọi giai đoạn phát triển của lịch sử.

2. Chi bộ là nền tảng của Đảng.

Đảng ví như một kiến trúc kỳ vĩ, có nhiều tầng cao thấp khác nhau, mỗi tầng cấp có vai trò, vị trí khác nhau nhưng nền móng là quan trọng nhất, nền móng có vững thì tòa nhà mới vững chắc, bền lâu.

Đảng sinh ra trong lòng quần chúng. Đảng tôn tạo và phát triển trong phong trào quần chúng. Đảng mà không gắn bó với nhân dân thì chẳng khác gì người khổng lồ chân đất sét. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Chi bộ là gốc rễ của Đảng ở trong quần chúng”(1). Nhiều lần Người nhấn mạnh: “gốc có vững cây mới bền”. Mọi tư tưởng hay, mọi chủ trương, chính sách đúng của Đảng chỉ trở thành hiện thực khi chi bộ quán triệt, tổ chức thực hiện với tinh thần “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Nếu chi bộ yếu kém thì chẳng những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước không được thi hành đến nơi, đến chốn mà còn gây tổn thất, thậm chí đi ngược lại, làm cho cơ quan cấp trên nói một đằng, cơ sở làm một nẻo, gây ra tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”, làm cho dân chúng mất lòng tin vào Đảng và Nhà nước, khi ấy Đảng rơi vào nguy cơ mất dần quần chúng. Hồ Chí Minh đã nói “Chi bộ tốt thì mọi chính sách của Đảng đều được thi hành tốt, mọi công việc đều tiến bộ không ngừng. Trái lại, nếu chi bộ kém thì công việc không trôi chảy”(2).

Thực tiễn trong những năm qua chứng tỏ rằng hầu như tất cả các vụ tiêu cực, tham ô, lãng phí… gây thất thoát lớn tạo thành một nguy cơ trầm trọng đối với sự tồn vong của chế độ ta đều do các TCCSĐ yếu kém, vai trò của chi bộ lu mờ, đảng viên có chức, có quyền không được chi bộ giáo dục, kiểm tra, giám sát, phê bình.

77 năm phát triển và trưởng thành của Đảng đã chứng tỏ rằng: Chi bộ là nơi tạo ra sự tác động hai chiều giữa Đảng và nhân dân:

Chi bộ trực tiếp tổ chức, giáo dục, thuyết phục, nêu gương, dẫn dắt quần chúng.

Quần chúng nhân dân trực tiếp giúp đỡ, phê bình, xây dựng Đảng, bảo vệ Đảng.

Soi vào thực tiễn, nhìn thẳng, đúng sự thật sẽ có một thước đo khách quan, một tấm gương phản chiếu hình ảnh, diện mạo, tầm vóc của Đảng.

Chi bộ, TCCSĐ chính là nơi mà hình ảnh của Đảng thể hiện ra một cách cụ thể và chân thật nhất.

Quy luật phát triển của Đảng là tự phê bình và phê bình. Tự phê bình được thực hiện trước hết, chủ yếu và thường xuyên là ở chi bộ. Không cấp nào, nơi nào hiểu thấu, sâu sát đảng viên bằng chi bộ.

Phê bình được thể hiện đồng thời từ ba chiều: Từ trên xuống, từ dưới lên và rất quan trọng là từ ngoài (quần chúng nhân dân) vào. Chi bộ là nơi trực tiếp nhận được sự tác động (phê bình) bằng mọi cách từ quần chúng nhân dân đối với Đảng và là nơi hiểu rõ những ưu điểm, thành tích, hạn chế và sai lầm, khuyết điểm của bản thân mỗi đảng viên cũng như mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Thông qua sự tiếp nhận, lắng nghe ý kiến phê bình của nhân dân, chi bộ sẽ là nơi cung cấp thông tin chính xác để Đảng và Nhà nước đánh giá đúng những ưu điểm, sai lầm, khuyết điểm, hạn chế của mình, từ đó đề ra các quyết sách chính trị đúng đắn và kịp thời. Hồ Chí Minh đã viết trong cuốn Đường Cách mệnh như sau: Đảng “phải luôn luôn do nơi quần chúng mà kiểm soát những khẩu hiệu, chỉ thị đó có đúng hay không?”(3). Người còn chỉ rõ “Mở rộng dân chủ phê bình trong cơ quan và ngoài quần chúng, từ trên xuống, từ dưới lên. “Trên đe, dưới búa” của phê bình thì nhất định tẩy được bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí”(4).

3. Đảng mạnh là do chi bộ tốt.

Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đảng lãnh đạo cách mạng, Đảng phải mạnh. Đảng mạnh là do chi bộ tốt. Chi bộ tốt là do các đảng viên đều tốt”(5).

Đảng do nhiều đảng viên hợp lại mà thành. Mọi đảng viên bất kỳ ở cương vị nào từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội… đến đảng viên thường đều sinh hoạt trong một chi bộ nơi mình công tác, đều phải chịu sự giáo dục, giúp đỡ của chi bộ, đều phải làm tròn nghĩa vụ trách nhiệm của người đảng viên. Càng ở cương vị cao, càng phải gương mẫu, nghiêm túc sinh hoạt đảng. Khi thực hiện nhiệm vụ Chủ tịch đảng và Chủ tịch nước, biết bao công việc bộn bề, nhưng Hồ Chí Minh đã thường xuyên nhắc nhở thư ký phải sắp xếp, bố trí để Người dự họp chi bộ. Cũng không chỉ họp cho có mặt mà Người còn nêu cao ý thức tự phê bình và phê bình, khích lệ các đồng chí văn phòng, bảo vệ, phục vụ… “phê bình đảng viên Hồ Chí Minh”. Tháng nào Người cũng tự mình mang tiền đến nộp đảng phí. Khi đi công tác lâu ngày không kịp về sinh hoạt chi bộ, Người đều có báo cáo nghiêm túc.

Để quản lý công tác cán bộ, Đảng có sự phân cấp, có đồng chí thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, có đồng chí thuộc diện tỉnh, thành ủy quản lý. Nhưng phân cấp không có nghĩa là các đồng chí thuộc diện cấp trên quản lý chỉ “sinh hoạt hờ” ở chi bộ, hoặc ỷ vào “bận công tác” mà không tham gia sinh hoạt chi bộ một cách nghiêm túc, tự mình tách ra khỏi sự giám sát, kiểm tra, phê bình của chi bộ về tư tưởng, đạo đức, nhân cách, quan hệ công tác. Một thực tế cần chấn chỉnh là không ít ban chi ủy và chi bộ còn tự ti, e dè, né tránh, không thực hiện chế độ tự phê bình và phê bình đối với đảng viên thuộc diện cấp trên quản lý. Nếu có thì cũng chỉ là hình thức, nặng về ca ngợi chứ ít khi dám phê bình những sai lầm, khuyết điểm của họ, cho rằng “đó là việc của cấp trên”. Còn cấp trên thì thường chỉ đặt vấn đề kiểm điểm phê bình cán bộ, đảng viên thuộc diện quản lý khi “câu chuyện đã vỡ lở”, khi quần chúng tố cáo và báo chí đã vào cuộc.

Bản thân nhiều đồng chí đảng viên thuộc diện cấp trên quản lý đã coi thường sinh hoạt chi bộ, tự coi mình như loại đảng viên “đặc biệt”, “siêu hạng”, đứng trên, đứng ngoài tầm kiểm soát của chi bộ. Không ít người đã không tham gia đầy đủ các kỳ sinh hoạt chi bộ theo Điều lệ Đảng, thậm chí quên cả nghĩa vụ tự mình đóng đảng phí mà thường là do thư ký nộp hộ. Có lẽ cũng cần nhắc lại rằng việc đóng đảng phí không chỉ có ý nghĩa về tài chính đối với Đảng mà quan trọng hơn là để thường xuyên nhắc nhở ý thức của từng đảng viên đối với Đảng, để thấy rằng dù ở cương vị, cấp bậc nào thì thực chất mình vẫn chỉ là một chiến sĩ cộng sản, một đảng viên của một chi bộ. Chi bộ là nơi sinh thành, dưỡng dục người đảng viên và người đảng viên phải có trách nhiệm xây dựng chi bộ, phải gương mẫu, làm gương sáng cho các đảng viên khác và quần chúng noi theo.

Hầu hết các vụ việc tiêu cực trong những năm qua đều xảy ra ở các chi bộ, chi ủy, đảng ủy cơ sở thiếu dũng khí trong việc duy trì chế độ sinh hoạt đảng, tự mình hạ thấp vai trò lãnh đạo tư tưởng, chính trị, giáo dục đạo đức tư cách cho đảng viên của chi bộ. Còn các đảng viên thuộc diện cấp trên quản lý đã xa rời sự giáo dục của Đảng, không khép mình vào tổ chức và coi thường nghĩa vụ của người đảng viên.

Chi bộ tốt là do từng đảng viên tốt. Lẽ ra các chi bộ có nhiều cán bộ trung, cao cấp phải là những chi bộ thật mạnh, chi bộ kiểu mẫu. Lẽ ra những vụ việc tiêu cực phải tỷ lệ nghịch với số lượng đảng viên thuộc cấp trên quản lý. Trên thực tế lại không hoàn toàn như thế. Đây là hiện tượng cần có sự suy nghĩ nghiêm túc. Đảng cần bổ sung các quy định thật chặt chẽ về sinh hoạt đảng ở chi bộ đối với đảng viên thuộc diện cấp trên quản lý để việc sinh hoạt chi bộ đối với các đồng chí đó có thực chất chứ không hình thức, chiếu lệ. Hồ Chí Minh đã có chỉ dẫn cụ thể về vấn đề này: “Để hoạt động cách mạng thực hiện nhiệm vụ, đường lối của Đảng, mỗi đảng viên phải hoạt động trong một tổ chức cơ sở của Đảng. Cho nên các cô, các chú phải hiểu rõ vai trò, nhiệm vụ của chi bộ, cố gắng góp phần của mình vào việc xây dựng chi bộ “bốn tốt”. Phải hiểu rõ quyền hạn, nhiệm vụ của người đảng viên, nâng cao tinh thần trách nhiệm của mình với Đảng”(6). Người còn nhấn mạnh, bất kỳ đảng viên nào cũng cần phải nắm được phương pháp cách mạng của Đảng, mà một trong những phương pháp quan trọng nhất là cách vận động quần chúng, mà quần chúng gần gũi nhất, cần thiết nhất cho công tác của Đảng là quần chúng ở địa bàn, cơ quan, công sở… trong phạm vi hoạt động của chi bộ.

Không xây dựng chi bộ mạnh, không thể đi theo đường lối quần chúng của Đảng, đảng viên sẽ mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng và mắc những thói hư, tật xấu khác.

Muốn tiến bộ, muốn xứng đáng là người chiến sĩ tiên phong gương mẫu của dân tộc thì đảng viên phải không ngừng học tập, tu dưỡng, phải luôn được giáo dục và biết tự giáo dục. Môi trường giáo dục ấy chính là chi bộ, là TCCS đảng. Hồ Chí Minh đã dặn “Chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt. Cho nên các cô, các chú phải quan tâm đến việc xây dựng chi bộ… phải làm thiết thực, đừng hình thức, đừng báo cáo sai”(7). Người còn nói đại ý rằng: Mỗi đảng viên chỉ là một giọt nước, một phần tử nhỏ bé của Đảng. Nhưng từng giọt nước nhỏ thấm vào lòng đất, chảy về một hướng mới thành suối, thành sông. Biết bao nhiêu giọt nước nhỏ hợp lại mới thành biển cả.

Phấn đấu để trở thành người đảng viên tốt, để chi bộ nào cũng đều là chi bộ tốt, luôn luôn là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng. Đó là vấn đề cơ bản nhất khi xác định xây dựng Đảng là then chốt trong giai đoạn cách mạng hiện nay.

Lê Hùng

(Theo Tạp chí Xây dựng Đảng)